پژوهش‌های حبوبات ایران

چکیده به‌منظور بررسی کارآیی تلقیح بذر نخود با مزوریزوبیوم و همچنین کاربرد کودهای نیتروژن و روی بر عملکرد و اجزای عملکرد نخود دیم، آزمایشی در ایستگاه تحقیقاتی شیروان- چرداول واقع در شمال استان ایلام انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با شِش تیمار شامل تلقیح بذر نخود با مزوریزوبیوم، مصرف نیتروژن (40 کیلوگرم در هکتار از منبع اوره)، مصرف روی (25 کیلوگرم در هکتار از منبع سولفات روی)، مصرف توأم نیتروژن و روی، تلقیح بذر همراه با مصرف روی و نیز شاهد (بدون تلقیح و مصرف کود) در چهار تکرار اجرا شد. بر اساس نتایج، تفاوت‌‌های معنی‏داری (01/0p≤) در بین تیمارها از نظر عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک مشاهده شد. تلقیح باکتری همراه با مصرف 25 کیلوگرم در هکتار سولفات روی، بالاترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک را تولید نمود که میزان آن نسبت به تیمار شاهد به‌ترتیب 7/48 و 7/34 درصد افزایش نشان داد. تعداد غلاف در بوته و وزن 100دانه نیز در این تیمار نسبت به شاهد به‌ترتیب 50 و 6 درصد افزایش یافت. افزایش عملکرد دانه، بیشتر ناشی از افزایش تعداد غلاف در بوته و وزن 100دانه بود. همچنین بیشترین عملکرد نیتروژن، با مصرف نیتروژن همراه با روی به‌دست آمد که نسبت به شاهد 3/74 درصد افزایش نشان داد. تفاوت میان تیمارها از نظر درصد پروتئین و غلظت روی در دانه نیز معنی‏دار بود (01/0p≤). تیمارهای مصرف توأم نیتروژن- روی و شاهد با 1/23 و 4/19 درصد، به‌ترتیب بیشترین و کمترین پروتئین دانه را تولید کردند. بیشترین غنی سازی عنصر روی در دانه نخود با مصرف سولفات روی و همچنین تلقیح توأم با مصرف سولفات روی به‌دست آمد. واژه‌های کلیدی: باکتری، پروتئین، نیتروژن، روی

چکیده به منظور بررسی اثرات تاریخ کاشت و روش کاشت بر عملکرد و خصوصیات مرتبط با آن در دو رقم لوبیا، آزمایشی طی سال زراعی 87-1386 در مزرعه تحقیقاتی کشت و صنعت دشت خرم‌دره (استان زنجان) انجام پذیرفت. تحقیق شامل سه تاریخ کاشت (اول خرداد، 15 خرداد و 30 خرداد)، دو روش کاشت شامل فارویی و کرتی برای دو رقم لوبیای قرمز ناز و چیتی تلاش بود. آزمایش به صورت طرح اسپلیت-فاکتوریل که در آن تاریخ‌های کاشت به عنوان کرت‌های اصلی و ارقام و روش کاشت به عنوان کرت‌های فرعی در نظر گرفته شده بودند، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار به اجرا آمد. در مرحله برداشت نهایی، ویژگی‌هایی مانند عملکرد کل دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن 100دانه، درصد پروتئین، تعداد روز تا رسیدگی کامل و ارتفاع بوته مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسات میانگین نشان داد که تاریخ کاشت و روش کاشت به طور معنی‌داری بر عملکرد دانه و تعدادی از صفات مورد بررسی ارقام مؤثر بودند. تعداد غلاف در بوته، مهم‌ترین جزء عملکردی در این آزمایش بود به طوری که تعداد دانه در غلاف و وزن 100دانه در تیمارهای مختلف چندان تفاوتی نشان ندادند. نتایج همچنین نشان داد که عملکرد و اجزای عملکرد تحت تأثیر روش‌های مختلف کشت قرار گرفتند. کشت جوی و پشته‌ای (فارویی) توانست به‌دلیل مناسب‌تر بودن بستر و عدم ارتباط مستقیم آب با اندام‌های لوبیا، عملکرد بهتری نسبت به روش کرتی داشته باشد. تأثیر تاریخ کاشت و ارقام در سطح احتمال خطای 5% و روش کاشت در سطح احتمال خطای 1% بر میزان عملکرد دانه لوبیا معنی‌دار بود، به طوری که بالاترین میزان عملکرد به مقدار 3878 کیلوگرم در هکتار از تاریخ کاشت 15 خرداد، و کمترین میزان عملکرد به مقدار 3246 کیلوگرم از تاریخ کاشت30 خرداد حاصل گردید. بیشترین تعداد غلاف در بوته در تاریخ کاشت دوم با میانگین 4/14 و روش جوی پشته‌ای با میانگین 4/13 و رقم قرمز ناز با میانگین 16/12 عدد در هر بوته دیده شد. بیشترین میزان پروتئین دانه از تاریخ کاشت سوم (30 خرداد) رقم چیتی تلاش به‌دست آمد. روش کاشت، تأثیری بر درصد پروتئین دانه نداشت. واژه‌های کلیدی: ارقام، تاریخ کاشت، درصد پروتئین، روش کاشت، عملکرد دانه، لوبیا

چکیده فقدان علف کش برای کنترل علف های هرز پهن برگ از جمله مهم ترین چالش های زراعت نخود در کشور ایران است.
1384 در قالب طرح - آزمایش ارزیابی کارآیی چند علف کش برای کنترل علف های هرز کشت نخود طی سال زراعی 85
بلوک های کامل تصادفی با 12 تیمار و چهار تکرار در استا نهای لرستان، کرمانشاه، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی
اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل کاربرد پیش رویشی سیمازین، پرومترین و مخلوط آنها، کاربرد پیش رویشی و
پس رویشی فومسافن، کاربرد پی شکاشت آمیخته با خاک، پی شرویشی و پ سرویشی ایمازتاپیر، کاربرد پی شکاشت آمیخته
با خاک و پس رویشی پندیمتالین، کاربرد پ سرویشی پیریدیت و شاهد عاری از عل فهرز بود. کاربرد ایمازتاپیر
0 لیتر در / به صورت های پیش کاشت آمیخته با خاک و پیش رویشی به مقدار یک لیتر در هکتار و پس رویشی به مقدار 7
هکتار با وجود تأثیر کنترلی مناسب روی عل فهای هرز (کاهش 80 درصدی تراکم علف های هرز) اثرات گیاه سوزی شدیدی
روی نخود بر جای گذاشت. کاربرد پس رویشی پیریدیت، کاربرد پی شرویشی فومسافن، کاربرد پیش رویشی سیمازین و
کاربرد پیش رویشی مخلوط سیمازین+پرومترین، برترین تیمارهای علف کش به لحاظ حداقل اثرات گیا هسوزی روی نخود و
داشتن تأثیر کنترلی مناسب روی گونه های علف هرز بود. کاربرد پیش رویشی فومسافن ضمن کنترل نسبتاً مناسب
علف های هرز (کاهش 88 درصدی تولید زیس تتوده علف های هرز) فاقد اثرات گیا هسوزی مشهود روی نخود بود. از این رو با
توجه به محدود بودن طیف علف کش های قابل استفاده برای کشت نخود می توان آن را به صورت پی شرویشی برای کنترل
علف های هرز این محصول به کار برد.
واژه های کلیدی: ایمازتاپیر، پرومترین، سیمازین، فومسافن

چکیده از جمله حبوبات با سابقه ی کهن و رایج م یباشد. به دلیل وجود عل فهای (Cicer arietinum L.) گیاه زراعی نخود هرز در مزارع نخود بین عملکرد موجود و پتانسیل واقعی ارقام، فاصله زیادی وجود دارد. به منظور تعیین اثر علف کش های تربوترین ، سیانازین ، لینوران ، کلرتال دی متیل، پاراکوآت، پایریدات و مخلوط علفکش پروپیزآمید با تربوترین و سیانازین و لینوران به صورت پیش رویشی بر روی علف های هرز نخود، این طرح اجرا گردید. در این پژوهش ، 11 تیمار علف کش همراه با تیمار عدم کنتر ل علفهرز در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. مهم ترین علف های هرز خسارتزا در این مطالعه، تاج خروس وحشی در درجه اول و خردل وحشی و سلمه تره در درجه دوم بودند. این علف های هرز، ارتفاع، وزن خشک، شاخص برداشت و در نهایت، عملکرد دانه نخود را تحت تأثیر خود قرار دادند. با بررسی اثر علفکشهای مختلف بر روی این علفهای هرز مشخص گردید که مقادیر مختلف پاپیرات، بیشترین 74 درصد / کاهش را در تعداد علفهای هرز ایجاد نمود به طوریکه پاپیرات 1 و پاپیرات 2 به ترتیب 100 درصد و 4 نسبت به شاهد در تعداد علفهای هرز تاج خروس کاهش ایجاد کرد. در نهایت با در نظر گرفتن هزینه بالای وجین دستی می توان اظهار داشت که در سطوح کشت محدود و در صورت وجود کارگران ارزان قیمت م یتوان از وجین دستی استفاده نمود که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه خواهد بود. در غیر این صورت، استفاده از تیمار پایریدات 2 لیتر در هکتار بعد از سبز شدن برای کنترل علف های هرز در شرایط منطقه گلستان، اقتصادی تر به نظر می رسد. واژه های کلیدی: علف کش، علف های هرز، عملکرد، گلستان، نخود

چکیده به منظور تعیین تراکم بهینه لوبیاچیتی در شهرستان یاسوج، این آزمایش در قالب فاکتوریل بر پایه طرح بلو کهای
کامل تصادفی با دو عامل رقم و تراکم بوته در سه تکرار در سال 1387 اجرا گردید. عامل رقم در سه سطح شامل ارقام
کشاورزی، تلاش و اشتری و عامل تراکم بوته نیز در پنج سطح شامل 10 بوته، 20 بوته، 30 بوته، 40 بوته و 50 بوته در
مترمربع بود. نتایج نشان داد که تأثیر تراکم بوته، رقم و اثر متقابل تراکم بوته و رقم بر عملکرد دانه معن یدار گردید.
539 و کمترین عملکرد دانه در تراکم 10 بوته در / بیشترین عملکرد دانه در تراکم 50 بوته در مترمربع به میزان 1
203 گرم در مترمربع به دست آمد. تعداد غلاف در واحد سطح و تعداد دانه در غلاف در تراکم 50 / مترمربع به میزان 4
بوته در مترمربع بیشتر از چهار تراکم دیگر بود. عملکرد رقم تلاش نیز به طور معنی داری بیشتر از دو رقم دیگر بود. تعداد
غلاف در واحد سطح در رقم تلاش به طور معنی داری نسبت به دو رقم دیگر، بیشتر بود. رقم اشتری در تراکم 10 بوته در
606 گرم در / 161 گرم در مترمربع کمترین و رقم تلاش در تراکم 50 بوته در متر مربع با 6 / مترمربع با میانگین 7
مترمربع، بیشترین عملکرد دانه را تولید نمودند.
واژه های کلیدی: ارقام لوبیاچیتی، اجزای عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت

چکیده هدف از این مطالعه، بررسی تجزیه علیت و تشریح روابط بین اجزای عملکرد با عملکرد دان هی عدس بود. آزمایش در
قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. در تجزیه همبستگ یهای فنوتیپی و ژنوتیپی صفات، اکثر
همبستگی های ژنوتیپی، روند مشابهی را با همبستگی های فنوتیپی نشان دادند و در اکثر موارد همبستگی های ژنوتیپی
بیشتر از همبستگ یهای فنوتیپی بودند. صفت وزن 100 دانه بیشترین همبستگی فنوتیپی مثبت و صفات ارتفاع بوته و
سپس وزن 100 دانه بیشترین همبستگی های ژنوتیپی مثبت را با عملکرد دانه در بوته نشان دادند. تجزیه علیت ضرایب
همبستگی ژنوتیپی نشان داد که صفات وزن 100 دانه، تعداد غلاف در بوته، تعداد گره در ساقه ی اصلی و تعداد خوشه در
بوته، به ترتیب بزر گترین اثرات مثبت مستقیم را بر عملکرد دانه در بوته داشتند. بررسی ضرایب همبستگی و تجزیه
علیت نشان داد که صفات وزن 100 دانه، تعداد غلاف در بوته و تعداد گره در ساقه ی اصلی از عوامل تعیین کننده ی مهم
عملکرد دانه در بوته عدس در مواد ژنتیکی مورد بررسی بودند.
واژه های کلیدی: اجزای عملکرد، تجزیه علیت، عملکرد دانه، همبستگی های فنوتیپی و ژنوتیپی

چکیده پروتئین فسفو انول پیروات کربوکسی کیناز را کُد م یکند که در طی واکنش گلوکونئوژنز نقش اساسی ،pepck ژن
دارد. اخیراً معلوم شده است که این آنزیم علاوه بر تأمین گلوکز، دارای وظایف دیگری نیز م یباشد. با توجه به ای نکه یکی
از عوامل مهم در ارزش غذایی بقولات ، درصد پروتئین موجود در دانه آن ها می باشد، لذا توجه محققان به بررسی نقش
در متابولیسم نیتروژن و ترکیبات نیتروژنه به فرم های پروتئین در دانه این گیاهان معطوف شده PEPCK احتمالی آنزیم
در رشد و نمو گیاه نخود و تأثیر آن در پرشدن و افزایش میزان پروتئین دانه مورد pepck است. در این تحقیق، بیان ژن
در افزایش میزان پروتئین دانه گیاه نخود، ابتدا پس از pepck بررسی قرار گرفته است. به منظور مطالعه بیان ژن
اندازه گیری درصد پروتئین دانه در 20 ژنوتیپ از نخود زراعی، تعدادی بذر سالم و یکنواخت از ژنوتی پهای دارای حداقل
در pepck مقدار پروتئین، انتخاب و میزان بیان ژن (MCC و 458 MCC و حداکثر ( 053 (MCC و 373 MCC291)
مشخص شد. با توجه به تکثیر باندهای 400 و 500 جفت بازی، تنها در ژنوتیپ های حداکثر RT-PCR آن ها با روش
پروتئین، احتمال م یرود این آنزیم دارای دو ایزوفرم باشد که هردو فرم آن، در ژنوتیپ های با پروتئین بالا بیان م یشوند
در حال یکه در ژنوتی پهای با حداقل پروتئین، هیچ کدام از این دو فرم بیان نم یشوند. بنابراین با توجه به این نتایج ممکن
است بتوان تفاوت در بیان را به نقش احتمالی این آنزیم در پرشدن و افزایش ظرفیت دانه نسبت داد.
PEPCK ، واژه های کلیدی: فسفو انول پیروات کربوکسی کیناز، متابولیسم نیتروژ

چکیده آفت پیل هخوار، یکی از عوامل اصلی کاهش عملکرد نخود است که سالانه خسارت زیادی به محصول نخود وارد
می کند. بنابراین، اصلاح این گیاه جهت افزایش مقاومت به این آفت، حایز اهمیت است. به همین منظور از ژن
T-DNA حاوی دو pCry1Ac-nptII از باسیلوس تورینجینسیس در پلاسمید cry1Ac تغییر یافته ی پروتئین کریستالی
به دست nptII مجزا به منظور تراریزش گیاه نخود استفاده شد. در نهایت پس از گزینش های متوالی، 38 گیاه حاوی ژن
،cry1Ac را داشتند. از 36 گیاه حاوی ژن nptII و دو گیاه به تنهایی ژن cry1Ac آمد که در بین آنها 36 گیاه حاوی ژن
0 درصد برآورد شد. از این / را تولید نمودند. درصد تراریزش در این بررسی 37 Cry1Ac 30 گیاه این ژن را بیان و سم
را ایجاد کردند. با انجام آزمون های وسترن بلاتینگ و T تعداد گیاه تراریخته، تنها هفت گیاه تولید بذر نموده و نسل 1
در گروه هایی با بیان بالا، متوسط و Cry1Ac گیاهان از نظر میزان تولید پروتئین ،T و 1 T برای گیاهان نسل 0 PCR
ضعیف قرار گرفتند. نتایج مقدماتی زیست سنجی بر روی لارو این آفت نشان داد که لاین های با بیان بالای پروتئین
باعث کشندگی 100 درصد لاروهای این آفت م یشوند. Cry1Ac
cry1Ac ،Bt ، واژه های کلیدی: آفت پیله خوار، تراریزش نخود

چکیده چکیده
- در این مقاله با استفاده از داد ههای 120 کشاورز استان خراسان رضوی برای دوره زمانی 1384-86 ، نقش پروفیل
ریسک عدس دیم در طراحی الگوی بیم های بررسی شد. برای ارزیابی خسار ت هر یک از ریسکها از دو معیار فراوانی وقوع
ریسک و میزان اثر ریسک و در نهایت ماتریس ریسک استفاده شد. نتایج نشان داد که بزر گترین نواحی ریسک عدس
دیم، نواحی ریسک پایین است. در طول دوره مورد مطالعه، تنوع ریس کها کاهش نیافت و تنها ریسک افزایش قیمت
، نهاده ها افزایش یافت. متوسط میزان خسارت ریسک های اطلا عرسانی، نیروی کار، تولید، قیمتی و اعتبارات به ترتیب 30
0). با توجه / 3 درصد بود. همبستگی میان نمره ریسک و عملکرد محصول عدس دیم، مثبت بود ( 38 / 3/75 و 33 ،4/5 ،5
به یافته ها، ایجاد پروفیل ریسک، استفاده از پروفیل ریسک در طراحی الگوی بیمه درآمدی و پوشش ریس کها و پرداخت
اعتبارات ارزان قیمت، پیشنهاد می شود.
واژه های کلیدی: بیمه درآمدی، حبوبات، ماتریس ریسک، مخاطره، نمر هدهی

چکیده در این پژوهش، برخی خواص فیزیکی مانند خواص هندسی، ثقلی، اصطکاکی و آئرودینامیکی مربوط به بذر و لپ هی 9 درصد (بر اساس وزن مرطوب) مورد بررسی قرار گرفت. / 8 و 0 / نخود دسی واریته کاکا به ترتیب با میانگین رطوبتی 2 خواص هندسی و ثقلی شامل طول، عرض و ضخامت، میانگین هندسی قطر، ضریب کرویت، وزن واحد نمونه، وزن 1000 دانه، حجم، دانسیته جامد، دانسیته توده و تخلخل بودند. نتایج نشان داد که داده های مربوط به دانسیته جامد، دانسیته توده و تخلخل در مورد بذر، بیشتر از لپه بودند. همچنین در این پژوهش، خواص اصطکاکی بذر و لپه ی نخود دسی واریته کاکا شامل زاویه های ریپوز پرکردن و تخلیه و ضریب اصطکاک استاتیکی بر روی پنج سطح اصطکاکی (شامل آهن گالوانیزه، شیشه، فایبرگلاس، تخته سه لا و لاستیک) اندازه گیری شدند. شیشه در هر دو نمونه، کمترین ضریب اصطکاکی را به خود اختصاص داد. در مورد نمونه بذر، تخته سه لا بیشترین ضریب اصطکاکی را داشت در حالی که در نمونه ی لپه، بیشترین ضریب اصطکاکی مربوط به فایبرگلاس بود. سرعت حد اندازه گیری شده برای نمونه لپه، بالاتر از میزان سرعت اندازه گیری شده برای بذر بود. واژه های کلیدی: آئرودینامیکی، اصطکاکی، ثقلی، خواص هندسی