با همکاری انجمن فیزیولوژی گیاهی ایران
کلیدواژه‌ها = عدس

مطالعه برخی خواص فیزیکی عدس و علف‌هرز شیر‌سگ و پارامترهای مؤثر بر جداسازی علف‌هرز از تودة عدس در حین جداسازی توسط جداکننده میز ثقلی

دوره 8، شماره 1، خرداد 1396، صفحه 33-44

https://doi.org/10.22067/ijpr.v8i1.47352

منصور راسخ، هادی باقری، محمد حسین کیانمهر

چکیده در پژوهش حاضر برخی از خواص فیزیکی عدس و علف‌هرز شیر‌سگ شامل وزن هزار دانه، چگالی حقیقی، چگالی توده، تخلخل و ضریب اصطکاک استاتیکی اندازه‌گیری شد. همچنین از یک جداکننده ثقلی برای جداکردن علف‌هرز شیر‌سگ همراه دانه‌های عدس استفاده شد. دستگاه مورد استفاده در این تحقیق دارای پنج پارامتر قابل‌تنظیم (شیب‌های طولی و عرضی میز، دامنه و فرکانس نوسان میز و سرعت هوا) می‌باشد که تأثیر این پارامترها برای حصول به حداکثر جداسازی علف‌هرز شیر‌سگ همراه دانه‌های عدس مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که افزایش شیب عرضی میز از 5/0 به یک درجه و افزایش شیب طولی میز از 25/1 تا 2‌ درجه سبب افزایش جداسازی علف‌هرز شیر‌سگ همراه توده عدس ‌شد. همچنین اثر عدد بدون بعد که نسبت نیروی اینرسی جریان هوای دمیده‌شده به عدس‌ها به نیروی ناشی از نوسان را نشان می‌دهد، در نسبت جداسازی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که در مقدار 171 ، شیب عرضی میز یک درجه و شیب طولی میز 2‌ درجه، درصد جداسازی ناخالصی علف‌هرز شیر‌سگ همراه توده عدس به 2/14 درصد می‌رسد. پس از تعیین مناسب‌ترین دامنه نوسان میز و سرعت هوا با استفاده از اطلاعات شیب طولی میز، شیب عرضی میز و ثابت اقدام به استخراج روابط تعیین درصد جداشوندگی علف‌هرز شیر‌سگ از توده عدس توسط نرم‌افزار دیتافیت گردید.

دوره بحرانی رقابت علف‌های‌هرز در گیاه زراعی عدس (Lens culinaris Medic) در شرایط ‌آب‌و‌هوایی کرمانشاه

دوره 7، شماره 2، دی 1395، صفحه 10-26

https://doi.org/10.22067/ijpr.v7i2.27152

شایسته طاهرآبادی، مختار قبادی، پژمان اله مرادی

چکیده به‌منظور تعیین اثر دوره‌های رقابت علف‌هرز بر عملکرد و اجزای عملکرد عدس، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه‌تکرار در سال زراعی 1389-1390 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه رازی کرمانشاه اجرا شد. فاکتورها شامل دو رقم عدس به نام‌های گچساران و محلی کرمانشاه و تیمارهای دوره بحرانی کنترل علف‌های‌هرز بود. عامل دوم آزمایش شامل دو گروه تیمارهای تداخل علف‌های‌هرز با گیاه زراعی از هنگام سبز‌شدن گیاه زراعی تا مراحل 15، 30، 45 و 60‌‌روز پس از سبز‌شدن همراه با تیمارهای شاهد (تداخل تمام‌فصل) و گروه دوم تیمارها شامل تیمارهای عاری از علف‌هرز تا مراحل فوق بود. با افزایش دوره تداخل علف‌هرز، عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک، وزن غلاف در بوته، وزن دانه در بوته و ارتفاع بوته کاهش ‌یافت، اما تأثیر معنی‌داری بر روی وزن صد‌دانه نداشت. با وجود این، با افزایش طول دورۀ وجین، از وزن خشک علف‌های‌هرز و تعداد علف‌های‌هرز کاسته ‌شد. در‌حالی‌که با افزایش طول دوره تداخل، وزن خشک علف‌های‌هرز زیاد شد، اما تعداد علف‌های‌هرز تا مرحله 45‌روز پس از سبز‌شدن سیر صعودی و پس از آن سیر نزولی داشت. حداکثر دوره تداخل علف‌های‌هرز (شروع دوره بحرانی) در دو سطح پنج و 10‌درصد اُفت عملکرد در رقم گچساران به‌ترتیب 17 و 21 و در رقم محلی به‌ترتیب 15 و 20‌روز پس از سبز‌شدن تعیین ‌شد. حداقل دوره کنترل علف‌های‌هرز (پایان دوره بحرانی) نیز در دو سطح اُفت عملکرد ذکر ‌شده به‌ترتیب 63 و 56 برای رقم گچساران و به‌ترتیب 62 و 54 روز پس از سبز‌شدن برای رقم محلی به‌دست آمد.

اثر کادمیوم بر تغییرات برخی اجزاء سیستم دفاع آنتی‌اُکسیدان آنزیمی و غیرآنزیمی در گیاهچه‌های عدس

دوره 7، شماره 2، دی 1395، صفحه 125-137

https://doi.org/10.22067/ijpr.v7i2.45542

حمیدرضا کاوسی، فاطمه بارنده

چکیده سیستم‌های دفاعی متعددی در فائق‌آمدن گیاهان به شرایط تنش‌زا با یکدیگر همکاری می‌نمایند. یکی از این تنش‌ها آلودگی محیط رویش گیاهان به فلزات سنگین است. در این تحقیق به بررسی اثر غلظت‌های مختلف کلرید‌کادمیوم بر محتوای پرولین، فعالیت برخی آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان، فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز و ترکیبات فنلی کل در گیاه عدس پرداخته شده است. از این‌رو، گیاهچه‌های دو هفته‌ای به‌مدت 10‌روز با غلظت‌های مختلف (صفر (شاهد)، 125/0، 25/0، 5/0، 1، 5/2 و 5‌میلی‌مولار) کلرید‌کادمیوم مورد تیمار قرار گرفتند و فاکتورهای ذکرشده در بالا مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بررسی نشان‌داد که میزان ترکیبات آنتی‌اُکسیدان غیر‌آنزیمی (پرولین و فنل) کادمیوم به‌طور معنی‌داری در گیاهچه‌های تیمار‌شده در مقایسه با شاهد افزایش داد. نتایج حاصل از اندازه‌گیری میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان نشان‌داد که با افزایش غلظت کادمیوم، میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان سوپراُکسید‌دیسموتاز، کاتالاز و آسکوربات‌پراُکسیداز در گیاهچه‌های عدس افزایش پیدا می‌کند. هرچند این افزایش در غلظت‌های بیشتر از 5/0‌میلی‌مولار مشهودتر بود. با افزایش میزان کادمیوم در محیط، میزان فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز نیز افزایش نشان‌داد. روند افزایش میزان فعالیت این آنزیم در پاسخ به غلظت‌های مختلف کادمیوم، همانند آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان بود. هرچند میزان القاء فعالیت این آنزیم در مقایسه با آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان بیشتر بود. از نتایج حاصل می‌توان چنین نتیجه‌گیری کرد که سیستم دفاع آنتی‌اُکسیدانی آنزیمی، پرولین و ترکیبات فنلی تولیدشده از طریق مسیر فنیل‌پروپانوئید نقش کلیدی در پاسخ گیاه عدس به تنش فلز سنگین کادمیوم ایفاء می‌کنند. واژه‌های کلیدی: آنزیم‌های آنتی‌اُکسیدان، ترکیبات فنلی کل، عدس، فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز، کادمیوم

بررسی جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس (Lens culinaris Medik) تحت رژیم‌های دمایی و تنش خشکی

دوره 4، شماره 2، دی 1392

https://doi.org/10.22067/ijpr.v1392i2.41266

مهدی پارسا، علی گنجعلی، عبدالله بیک‌خورمیزی

چکیده جوانه‌زنی و سبزشدن سریع بذر، یک عامل مهم تعیین‌کننده عملکرد نهایی گیاهان است. تنش‌های خشکی و دمایی، مهم‌ترین عوامل غیرزیستی تهدیدکننده گیاهان به‌ویژه عدس می‌باشند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تیمارهای مختلف دمایی (شامل 5، 10، 15، 20، 25 و 30‌درجة‌سانتی‌گراد) و چهار سطح خشکی (شامل پتانسیل‌های 4- ، 8-، 12- و 16-بار) به‌همراه شاهد (صفر) بر درصد و سرعت جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس انجام شد. آزمایش در محیط کنترل‌شده به‌صورت اسپلیت‌پلات‌فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. تعداد بذرهای جوانه‌زده به‌صورت روزانه ثبت گردید و درصد و سرعت جوانه‌زنی محاسبه شد. هیچ‌یک از ژنوتیپ‌ها در پتانسیل‌های آب 8- ، 12- و 16-بار، جوانه‌زنی نداشتند و لذا سطوح فوق از آزمایش حذف شدند. نتایج نشان داد که دما، تنش خشکی و برهمکنش دما و تنش خشکی، تأثیر معنی‌داری بر درصد و سرعت جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس داشتند. در تیمارهای دمایی پایین و بالا، درصد و سرعت جوانه‌زنی در ژنوتیپ‌های عدس، کاهش یافت. همچنین درصد و سرعت جوانه‌زنی تمام ژنوتیپ‌ها در مواجهه با تنش خشکی نسبت به شرایط مطلوب، کاهش نشان داد. در واقع، تنش خشکی موجب گردید تا فرایندهای فیزیولوژیک و متابولیک جوانه‌زنی، تحت تأثیر قرار گرفته و میزان و سرعت انجام آنها کاهش یابد. از طرفی فرایندهای جوانه‌زنی، اغلب آنزیمی‌و فعالیت آنزیم‌ها نیز متأثر از دما است. به‌طورکلی متوسط دامنه دمای مطلوب برای جوانه‌زنی این ژنوتیپ‌ها در شرایط تنش و بدون تنش، مشابه و حدود 15 تا 20درجة‌سانتی‌گراد برآورد شد.

ارزیابی کاشت بقولات به‌عنوان گیاهان جایگزین در نظام زراعی آیش-گندم در استان خراسان شمالی

دوره 4، شماره 1، خرداد 1392

https://doi.org/10.22067/ijpr.v1392i1.33506

احمد نظامی، عبدالرضا باقری، مرتضی عظیم زاده، علی اکبر محمودی، علی بزرگمهر

چکیده نتایج بررسی‌های برخی از محققان نشان می‌دهد که در مناطق خشک و نیمه‌خشک، کاربرد طولانی‌مدت آیش در نظام‌های زراعی متکی بر کشت گندم، سبب افزایش فرسایش و کاهش حاصل‌خیزی خاک می‌شود و کاشت بقولات به‌عنوان محصول جایگزین آیش ممکن است سبب بهبود پایداری تولید گردد. این پژوهش با هدف مطالعة امکان جایگزینی بقولات در سیستم تناوبی رایج کشت غلات (آیش-گندم) در خراسان شمالی با استفاده از شش الگوی تناوبی دوساله شامل گندم-گندم، آیش-گندم، نخود-گندم، عدس-گندم، ماشک علوفه‌ای-گندم و یونجة یکساله-گندم در استان خراسان شمالی (ایستگاه تحقیقات منابع‌طبیعی و امور دام خراسان در سیساب-بجنورد) طیّ چهار سال (از سال زراعی 82-1381 تا سال زراعی 85-1384) و در قالب دو دورة تناوبی دوساله اجرا شد. در بررسی میانگین بیوماس گیاهان جایگزین آیش در دو سال زراعی 82-1381 و 84-1383 مشاهده شد که بیوماس گندم، بیش از بیوماس بقولات بود و در بین بقولات مورد مطالعه، بیوماس ماشک و عدس نیز بیش از بیوماس نخود و یونجه بوده است. از نظر عملکرد دانه نیز عملکرد گندم (9/159گرم در مترمربع) بیش از عملکرد عدس و نخود (به‌ترتیب با 8/86 و 3/83گرم در مترمربع) بوده است. میانگین عملکرد گندم در دو دورة تناوبی به‌طور معنی‌داری (05/0 P

ارزیابی حساسیت برخی حبوبات و گیاهان زراعی به بقایای شبیه‌سازی‌شدة علف‌کش متری‌بیوزین در خاک

دوره 3، شماره 2، دی 1391

https://doi.org/10.22067/ijpr.v1391i2.24705

سیده‌ فاطمه فخرراد، ابراهیم ایزدی دربندی، محمدحسن راشد محصل، محمد حسن‌زاده خیاط

چکیده به‌منظورارزیابی حساسیت گیاهان زراعی مختلف به بقایای متری‌بیوزین، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاَ تصادفی در چهار تکرار در گلخانة تحقیقاتی دانشکدة کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد انجام شد. عوامل مورد بررسی در این آزمایش، شامل هشت گیاه زراعی (لوبیا، عدس، نخود، ذرت، گندم، جو، کلزا و چغندرقند) و هفت غلظت مختلف علف‌کش متری‌بیوزین در خاک (0، 016/0، 032/0، 064/0، 128/0، 160/0 میلی‌گرم مادة مؤثرة متری‌بیوزین در کیلوگرم خاک) بودند. پس از تعیین درصد سبزشدن گیاهان، بقاء و زیست‌تودة اندام‌های هوایی و ریشة آن‌ها،30روز بعد از سبزشدن‌شان اندازه‌گیری شد. به‌منظور بررسی پاسخ گیاهان مورد آزمایش به بقایای متری‌بیوزین، پس از تجزیة واریانس داده‌ها، آنالیز رگرسیون آن‌ها برای تعیین مقدار باقیماندة لازم متری‌بیوزین برای50درصد تلفات در متغیرهای اندازه‌گیری‌شده (ED50) از برازش داده‌های بقاء و زیست‌تودة اندام‌های هوایی و ریشه به معادلات سه و چهارپارامتری لجستیک انجام شد. نتایج نشان داد که بقایای متری‌بیوزین در خاک، تأثیر معنی‌داری بر رویش گیاهان مذکور نداشت؛ اما با افزایش میزان غلظت متری‌بیوزین، وزن خشک تمام گیاهان به‌طور معنی‌داری (p