بررسی جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس (Lens culinaris Medik) تحت رژیم‌های دمایی و تنش خشکی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

جوانه‌زنی و سبزشدن سریع بذر، یک عامل مهم تعیین‌کننده عملکرد نهایی گیاهان است. تنش‌های خشکی و دمایی، مهم‌ترین عوامل غیرزیستی تهدیدکننده گیاهان به‌ویژه عدس می‌باشند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر تیمارهای مختلف دمایی (شامل 5، 10، 15، 20، 25 و 30‌درجة‌سانتی‌گراد) و چهار سطح خشکی (شامل پتانسیل‌های 4- ، 8-، 12- و 16-بار) به‌همراه شاهد (صفر) بر درصد و سرعت جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس انجام شد. آزمایش در محیط کنترل‌شده به‌صورت اسپلیت‌پلات‌فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. تعداد بذرهای جوانه‌زده به‌صورت روزانه ثبت گردید و درصد و سرعت جوانه‌زنی محاسبه شد. هیچ‌یک از ژنوتیپ‌ها در پتانسیل‌های آب 8- ، 12- و 16-بار، جوانه‌زنی نداشتند و لذا سطوح فوق از آزمایش حذف شدند. نتایج نشان داد که دما، تنش خشکی و برهمکنش دما و تنش خشکی، تأثیر معنی‌داری بر درصد و سرعت جوانه‌زنی ژنوتیپ‌های عدس داشتند. در تیمارهای دمایی پایین و بالا، درصد و سرعت جوانه‌زنی در ژنوتیپ‌های عدس، کاهش یافت. همچنین درصد و سرعت جوانه‌زنی تمام ژنوتیپ‌ها در مواجهه با تنش خشکی نسبت به شرایط مطلوب، کاهش نشان داد. در واقع، تنش خشکی موجب گردید تا فرایندهای فیزیولوژیک و متابولیک جوانه‌زنی، تحت تأثیر قرار گرفته و میزان و سرعت انجام آنها کاهش یابد. از طرفی فرایندهای جوانه‌زنی، اغلب آنزیمی‌و فعالیت آنزیم‌ها نیز متأثر از دما است. به‌طورکلی متوسط دامنه دمای مطلوب برای جوانه‌زنی این ژنوتیپ‌ها در شرایط تنش و بدون تنش، مشابه و حدود 15 تا 20درجة‌سانتی‌گراد برآورد شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Seed germination behavior of lentil genotypes (Lens culinaris Medik) under temperature and drought stress regimes

نویسندگان [English]

  • Mahdi Parsa
  • Ali Ganjeali
  • Abdallah Beyk Khurmizi
چکیده [English]

Rapid germination is an important factor determining the final yield. The most important abiotic stress threatening lentils is drought and temperature. Therefore, this study was performed with the aim of investigating effects various thermal treatments (5, 10, 15, 20, 25 and 30°C) and four levels of drought (0, -4, -8, -12 and -16 bar) on percentage and germination rate of lentil genotypes. A split plot factorial experiment based on Completely Randomized Design with three replications was conducted. Number of germinated seeds was recorded daily and percentage and germination rate was calculated. There was no germination on -8, -12 and -16 bar, hence these levels were ignored. The results showed that temperature, drought stress and their interactions had a significant influence on final germination percentage and rate of lentil genotypes. The percentage and germination rate in genotypes of lentil declined in low and high temperature treatments. The germination percentage and speed of all genotypes also declined in drought stress than favorable conditions. In fact, drought stress causes that physiological and metabolic processes of germination be impressed and reduce in their speed. Overall, mean and optimum temperature range for germination of genotypes, were estimated at 15-20C in both stress and no-stress conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought stress
  • Germination rate
  • Lentil
  • Temperature regime