پژوهش‌های حبوبات ایران

چکیده به منظور بررسی اثر تنش کم‌آبی و تنظیم‌کننده­های رشد بر عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا رقم سان‌رایز آزمایشی به صورت کرت­های خردشده در قالب طرح بلوک­­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقات هنرستان کشاورزی ارومیه در سال 1394 به اجرا درآمد. تیمارهای آزمایش شامل کم‌آبی در سه سطح (تنش شدید: آبیاری بعد از 120‌میلی‌متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A، تنش ملایم: آبیاری بعد از 90‌میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A، و شاهد: آبیاری بعد از 60‌میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A) به عنوان فاکتور اصلی و تیمار محرک رشد در پنج سطح (شاهد، پرایمینگ با آب مقطر، پرایمینگ با سالسیلیک اسید، محلول­پاشی با سالسیلیک اسید، پرایمینگ و محلول‌پاشی با سالسیلیک اسید) به عنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج تجزیه واریانس بین صفات نشان داد که کم‌آبی و محرک رشد تأثیر معنی­داری بر صفات عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن100دانه و ارتفاع بوته داشت. مقایسه میانگین تیمارها نشان داد که بیشترین (3362‌کیلوگرم در هکتار) و کمترین (1864‌کیلوگرم در هکتار) عملکرد دانه به ترتیب از تیمار آبیاری مطلوب و تنش خشکی شدید به‌دست آمد. تنش خشکی شدید در مقایسه با آبیاری مطلوب عملکرد بیولوژیک و وزن100دانه را به ترتیب به میزان 25 و 34‌درصد کاهش داد. محلول­پاشی و پرایمینگ با اسید سالسیلیک در مقایسه با تیمار شاهد (بدون پرایمینگ) عملکرد دانه و وزن100دانه را به ترتیب به میزان 50 و 70‌درصد افزایش داد. تعداد غلاف در بوته نیز در شرایط آبیاری مطلوب در مقایسه با تنش خشکی شدید حدود 25‌درصد و در شرایط محلول­پاشی و پرایمینگ با اسید سالسیلیک در مقایسه با تیمار شاهد (بدون پرایمینگ) حدود 35‌درصد افزایش یافت. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده در این تحقیق، آبیاری بر اساس 60‌میلی­متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A و محلول­پاشی و پرایمینگ با اسید سالسیلیک از طریق افزایش اجزای عملکرد دانه باعث افزایش عملکرد دانه لوبیا گردید.

چکیده به‌منظور بررسی اثر سطوح مختلف تنش خشکی و محلول‌پاشی اسید ‌هیومیک بر عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا لیما آزمایشی به‌صورت کرت‌های خُرد‌شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه‌تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. فاکتور اصلی شامل چهارسطح مختلف تنش خشکی (50، 70، 90 و 110‌ میلی‌متر تبخیر از تشتک‌تبخیر کلاس A) و فاکتور فرعی شامل محلول‌پاشی چهارسطح اسید‌ هیومیک (صفر، 1، 3 و 6‌ لیتر در هکتار) بود. در این آزمایش صفات تعداد غلاف در بوته، طول، عرض و وزن غلاف، تعداد دانه در غلاف، وزن صد‌دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت مورد‌بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان‌داد تنش خشکی باعث کاهش معنی‌دار همة صفات مورد‌بررسی به‌جُز عرض غلاف گردید. اسید هیومیک نیز باعث افزایش معنی‌دار تعداد غلاف، طول غلاف، وزن صد‌دانه، عملکرد و شاخص‌ برداشت گردید؛ درحالی‌که بر عرض و وزن غلاف و تعداد دانه در غلاف تأثیر معنی‌داری نداشت. اثر متقابل تنش خشکی و محلول‌پاشی اسید‌ هیومیک بر تعداد غلاف، وزن صد‌دانه، عملکرد و شاخص برداشت معنی‌دار بود، ولی در سایر صفات تفاوت معنی‌داری ایجاد نکرد. استفاده از اسید هیومیک در شرایط تنش خشکی (70میلی‌متر تبخیر) در نهایت باعث افزایش عملکرد (46‌درصد) و شاخص برداشت (18درصد) گردید. این افزایش برآیند افزایش تعداد غلاف (متعاقباً افزایش تعداد دانه در بوته) و وزن دانه‌هاست که از مهم‌ترین صفات مورد‌توجه در گیاهان دانه‌ای محسوب می‌شوند. واژه‌های کلیدی: شاخص برداشت، کم‌آبیاری، محلول‌پاشی، مواد آلی