ارزیابی تنوع ژنتیکی و روابط بین صفات مورفولوژیک ژرم‌پلاسم‌های نخود کابلی و دسی

نوع مقاله : مقالات پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تهران

چکیده

آگاهی از روابط بین صفات زراعی با عملکرد اقتصادی، از اهمیت زیادی در تحقیقات بِه‌زراعی و بِه‌نژادی برخوردار است. به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی اجزای عملکرد، 568ژرم‌پلاسم نخود کابلی و 390ژرم‌پلاسم نخود دسی موجود در کلکسیون حبوبات دانشکدة کشاورزی دانشگاه تهران،کرج در سال زراعی 1388 در مزرعة تحقیقاتی دانشکده، در قالب طرح آگمنت به‌طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی در این تحقیق، شامل تعداد روز تا 50درصد گلدهی، وزن100دانه، ارتفاع بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در‌غلاف، تعداد شاخة اصلی و عملکرد دانه بودند. نتایج حاصل از بررسی همبستگی‌های فنوتیپی و رگرسیون گام‌به‌گام نشان داد که در هر دو تیپ کابلی و دسی، تعداد غلاف در بوته، وزن100دانه و ارتفاع گیاه، ازجمله صفات مهم و مؤثر بر روی عملکرد می‌باشند. از طرف دیگر، تجزیة علیت نشان داد که تعداد غلاف در بوته، بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه در هر دو تیپ دارد. بر اساس تجزیه به مؤلفه‌های اصلی با استفاده از هفت صفت زراعی، در هر دو تیپ، سه مؤلفة اصلی انتخاب شدند که در مجموع در ژنوتیپ‌های تیپ کابلی 3/61درصد و در ژنوتیپ‌های تیپ دسی 5/66درصد از تنوع کل را توجیه کردند و در هر دو تیپ، مؤلفه‌های اول و دوم به‌عنوان مؤلفه‌های عملکرد و اجزای عملکرد و مؤلفة سوم، به عنوان مؤلفة فنولوژیک معرفی شدند. گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها در هر دو تیپ دسی و کابلی، براساس صفات مورد بررسی با استفاده از تجزیة خوشه‌ای به‌روش Ward انجام شد که بر این اساس، ژنوتیپ‌های مورد بررسی در هر دو تیپ در چهار کلاستر، گروه‌بندی شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of genetic diversity and morphological traits of Kabuli and Desi chickpea germplasm

نویسندگان [English]

  • Mohamad Dashtaki
  • Mohamadreza Bihamta
  • Hadimohamadali Poriamchi
چکیده [English]

Knowledge of the relation between agronomical traits with economical yield is very important in crop improvement and breeding. In order to study of genetic diversity and identifying yield components, 568 Kabuli type germplasm and 390 Desi type chickpea germplasm that were available in pulses collection of Faculty of Agriculture, University of Tehran, was investigated in this research in 2009 in two separate experiments based on Augmented design. The traits were included data to 50% flowering, 100 mature seeds weight, plant height, no. of pods/plant, no. of seeds/pod, no. of branches/plant and seed yield. The results of the phenotypic correlation and stepwise regression showed that in both Kabuli and Desi chickpea types, no. of pods per plant, 100 seed weight and plant height are important and effective traits on yield. Also, results of path analysis showed that in both chickpea types, the number of pods per plant imposed the largest direct effects on yield. According to principal component analysis using seven agronomic traits in both chickpea types, three main components were selected that in total, they explained %61.3 of variation in Kabuli type and %66.5 in Desi chickpea type genotypes, respectively. In both chickpea types, first and second component were introduced as components of yield and yield components and third component was introduced as a phonological component. Genotypes grouping in both Kabuli and Desi chickpea types were conducted based on studying traits with Ward's method and the square Euclidean distance and in both types studying genotypes were grouped in four clusters.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cluster analysis
  • Correlation
  • Principal component analysis
  • Stepwise regression