با همکاری انجمن فیزیولوژی گیاهی ایران
نویسنده = هادی خاوری
زراعت

اثر فشردگی مدیریت تغذیه و سموم شیمیایی کشاورزی بر رشد و عملکرد دانه ارقام لوبیاقرمز (Phaseolus vulgaris L.) در شرایط مزرعه

دوره 14، شماره 1، خرداد 1402، صفحه 75-91

https://doi.org/10.22067/ijpr.v14i1.2208-1044

هادی خاوری، علی خورگامی، رضا میر دریکوند، کاظم طالشی

چکیده امروزه تنوع در نظام­های زراعی برای تولید حداکثری محصولات کشاورزی نظرات قابل توجهی را به خود جلب کرده است. در این راستا آزمایشی با هدف بهبود سودآوری مزرعه و بازسازی نظام­های زراعی متناسب با افزایش سلامت محصولات، بهبود امنیت غذایی انسان­ها و تولید پایدار محصول لوبیاقرمز، به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1400 در منطقه بیران­شهر لرستان اجرا شد. نظام­های زراعی مختلف شامل (اکولوژیک، تلفیقی، کم­نهاده، متوسط نهاده و پُرنهاده) و ارقام لوبیاقرمز شامل (افق، دادفر، گلی و یاقوت) بودند. مقادیر مختلف مصرف نهاده در نظام­های زراعی شامل مدیریت زراعی، مصرف کود و سم بود. نتایج نشان داد که اثر برهمکنش نظام­ زراعی و رقم، قطر ساقه، تعداد شاخه، ارتفاع بوته، تعداد برگ، محتوای کلروفیل، تعداد غلاف، وزن دانه، عملکرد زیست­توده و دانه و شاخص برداشت را به­طور معنی­داری افزایش داد. بیشترین عملکرد دانه در رقم یاقوت در نظام زراعی پُرنهاده (30/3054 کیلوگرم در هکتار) و در نظام زراعی تلفیقی (33/3007 کیلوگرم در هکتار) هر دو در یک کلاس آماری به­دست آمد. عملکرد دانه در رقم یاقوت نسبت به ارقام افق، دادفر و گلی در نظام زراعی پُرنهاده به ترتیب به میزان 56/27، 14/18 و 09/40 درصد و در نظام زراعی تلفیقی به ترتیب به میزان 02/26، 25/13 و 50/16 درصد افزایش نشان داد. یافته­ها نشان داد که نظام زراعی تلفیقی توانست هم­تراز با نظام زراعی پُرنهاده، ویژگی­های زراعی ارقام لوبیاقرمز را نسبت به نظام­های زراعی اکولوژیک، کم­نهاده و متوسط نهاده به بالاترین سطح خود برای افزایش تولید اقتصادی برساند.

پاسخ عملکرد و اجزای عملکرد شش ژنوتیپ‌ لوبیاچیتی (Phaseolus vulgaris L.) به مایه‌زنی با ریزوبیوم

دوره 10، شماره 2، دی 1398، صفحه 132-148

https://doi.org/10.22067/ijpr.v10i2.70590

هادی خاوری، قدرت اله شاکرمی

چکیده کاربرد کودهای زیستی در جهت بهینه­سازی مصرف کودهای شیمیایی، مدیریت عناصر غذایی خاک و تولید پایدار محصولات در نظام­های زراعی، اهمیت ویژه­ای دارد. در این راستا آزمایشی با هدف بررسی اثر ریزوبیوم بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های لوبیاچیتی، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی1396 در منطقه بیران­شهر لرستان اجرا شد. عوامل شامل مایه­زنی با باکتری همزیست لوبیا (Rhizobium phaseoli Rb-133) در دو سطح (مایه­زنی و عدم مایه­زنی) و ژنوتیپ­های لوبیاچیتی شامل (غفار، صدری، تلاش، لاینcos16، محلی­ خمین و کوشا) بودند. نتایج نشان داد که اثر ریزوبیوم و ژنوتیپ، تعداد دانه در غلاف را و برهمکنش ریزوبیوم و ژنوتیپ، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن100دانه، عملکرد دانه، عملکرد زیست­توده و شاخص برداشت ژنوتیپ­های لوبیاچیتی را به­طور معنی­داری افزایش داد. مایه­زنی با ریزوبیوم عملکرد دانه ژنوتیپ­های غفار، صدری، تلاش، لاینcos16، محلی‌خمین و کوشا را به‌ترتیب 7/13، 2/37، 0/23، 9/20، 3/55 و 4/31 درصد نسبت به شاهد افزایش داد. بیشترین عملکرد دانه در تیمار اثر توأم مایه­زنی با ریزوبیوم در رقم صدری (3485‌کیلوگرم در هکتار) به­دست آمد. این تیمار نسبت به تیمار توأم مایه­زنی در رقم غفار، تلاش، لاینcos16، محلی­خمین و کوشا به‌ترتیب 4/87، 6/14، 6/21، 8/27 و 7/22 درصد برتری داشت. یافته­ها نشان داد که مایه­زنی با ریزوبیوم، دارای اثر افزایشی بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ­های لوبیاچیتی است و می­توان در جهت تولید پایدار این محصول، عملکرد دانه را تا حد مطلوبی افزایش داد.

تعامل بین قارچ و باکتری محرک رشد و نقش آن‌ها بر عملکرد و اجزای عملکرد سه رقم لوبیاقرمز (Phaseolus vulgaris L.)

دوره 9، شماره 2، دی 1397، صفحه 178-190

https://doi.org/10.22067/ijpr.v9i2.62663

هادی خاوری، قدرت اله شاکرمی

چکیده امروزه مصرف نامتعادل کودهای شیمیایی یکی از مهم­ترین عوامل آلودگی­های زیست­محیطی و محدودکننده رشد و عملکرد گیاهان زراعی است. در این راستا استفاده از پتانسیل حمایتی ریزجانداران خاکزی در جهت بهبود حاصلخیزی خاک و تولید پایدار محصولات کشاورزی، طی سال­های اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این آزمایش با هدف بررسی اثر کودهای زیستی بر عملکرد و اجزای عملکرد ارقام لوبیاقرمز، به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­ کامل تصادفی با چهار تکرار در سال زراعی 1395 در منطقه بیران­شهر لرستان اجرا شد. عوامل شامل تلقیح (با گونه­های
Glomus etunicatum, G. Intraradices, G. mossea) در دو سطح (تلقیح و بدون تلقیح)، مایه­زنی (با Azotobacter chroococcum Strain 15) در دو سطح (مایه­زنی و عدم مایه­زنی) و ارقام لوبیاقرمز (توده بیران­شهر، ارقام اختر و گلی) بودند. نتایج نشان داد که اثر ازتوباکتر و میکوریزا بر تعداد غلاف در بوته، وزن100دانه، شاخص برداشت و همچنین اثر دو جانبه میکوریزا و رقم، بر تعداد دانه در غلاف، وزن100دانه، عملکرد زیست­توده و شاخص برداشت ارقام لوبیا معنی‌دار و افزایشی بود. مایه­زنی ازتوباکتر و تلقیح میکوریزا عملکرد دانه را به ترتیب 4/12 و 5/24 درصد نسبت به شاهد افزایش دادند. بیشترین عملکرد دانه در رقم گلی به دست آمد که نسبت به رقم اختر و توده بیران­شهر به ترتیب 2/45 و 1/51درصد افزایش داشت. یافته­های آزمایش نشان داد که همیاری قارچ میکوریزا و ازتوباکتر، دارای اثر افزایشی بر عملکرد گیاه لوبیا است و می­توان در جهت تولید پایدار این محصول در نظام­های زراعی بوم­سازگار درنظرگرفته شوند.