با همکاری انجمن فیزیولوژی گیاهی ایران
کلیدواژه‌ها = کارآیی جذب نیتروژن
زراعت

استفاده از کود نیتروژن و تراکم بوته باقلا در تناوب به عنوان منابع تأمین نیتروژن در تولید پایدار ذرت علوفه‌ای

دوره 13، شماره 2، دی 1401، صفحه 121-138

https://doi.org/10.22067/ijpr.v13i2.2202-1025

سمانه قربی، علی عبادی، سعید خماری، مسعود هاشمی

چکیده گنجاندن حبوبات در سیستم‌های زراعی برای مدیریت پایدار سیستم‌های کشاورزی و کاهش نیاز به مصرف کود نیتروژن در تولید ذرت ضروری است. از این‌­رو آزمایشی با هدف بررسی تأثیر تراکم‌­های مختلف باقلا (20، 35، 40 و 80 بوته) در تناوب با ذرت علوفه‌­ای و کاربرد سطوح مختلف نیتروژن بر پایه­ اوره (صفر، 100، 200 و 300 کیلوگرم در هکتار) بر خصوصیات علوفه ذرت مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین یک سطح نکاشت از باقلا به منظور بررسی اثر تراکم­‌های بوته باقلا بر خصوصیات ذرت علوفه­‌ای در نظر گرفته شد. نتایج تجزیه­ مرکب نشان داد که تراکم­ باقلا بر عملکرد دانه، تعداد و وزن خشک گره­ در ریشه، وزن خشک ریشه، ارتفاع بوته، شاخص کلروفیل و شاخص باروری در باقلا معنی‌­دار بود. بر اساس نتایج مقایسات میانگین تراکم­ 80 بوته باقلا با میانگین 5/376 گرم در مترمربع دارای بیشترین عملکرد دانه بود. بیشترین شاخص کلروفیل نیز در تراکم 80 بوته باقلا با میانگین 8/35 مشاهده شد و تراکم 80 و 40 بوته باقلا به ترتیب با میانگین 8/1676 و 1/1565 دارای بیشترین شاخص باروری بودند. اثر متقابل تراکم­ باقلا و کود نیتروژن بر تعداد برگ در بوته، ارتفاع بوته، شاخص کلروفیل، کارآیی جذب نیتروژن و عملکرد خشک علوفه­ در ذرت علوفه‌­ای معنی­‌دار شد. بر اساس مقایسات میانگین، تراکم 40 بوته باقلا+200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار دارای بیشترین عملکرد خشک علوفه ذرت­ (3/2 کیلوگرم در مترمربع)­، بیشترین ارتفاع بوته (8/175 سانتی­‌متر) و بیشترین شاخص کلروفیل (2/46) بود. تراکم 35بوته باقلا+300 کیلوگرم نیتروژن در هکتار با میانگین 3/16 درصد نیز دارای بیشترین شاخص برداشت پروتئین در ذرت علوفه­‌ای بود. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین میزان کارآیی جذب نیتروژن ذرت از تراکم­‌های 25، 35 و 40بوته­ باقلا در شرایط عدم مصرف کود به‌­دست آمد. به‌­طور کلی نتایج نشان داد که قرارگیری باقلا در تناوب به همراه استفاده از کود نیتروژن باعث بهبود عملکرد و صفات کمی در ذرت علوفه‌­ای شد.

اثر مقادیر مختلف نیتروژن بر اجزای عملکرد، عملکرد و بهره‌وری نیتروژن دو رقم عدس دیم

دوره 10، شماره 1، خرداد 1398، صفحه 155-170

https://doi.org/10.22067/ijpr.v10i1.59699

محمد بنایان، فاطمه یعقوبی، زهرا رشیدی، سیاوش برده جی

چکیده به‌منظور بررسی تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن بر عملکرد و اجزای آن و همچنین مطالعه کارآیی جذب، مصرف و بهره‌وری نیتروژن دو رقم عدس دیم، آزمایشی به‌صورت کرت­های خردشده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد در سال زراعی 95-1394 اجرا گردید. فاکتور اصلی این آزمایش سطوح مختلف کود نیتروژن از منبع اوره (0، 40 و 80‌کیلوگرم در هکتار) و فاکتور فرعی شامل دو رقم عدس دیم (بیرجند و رباط) بود. نتایج نشان داد که بیشترین تعداد دانه در غلاف و وزن۱۰۰‌دانه به‌ترتیب در شرایط عدم کاربرد کود نیتروژن و رقم بیرجند و تیمار ۴۰‌کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار و رقم رباط حاصل شد. تیمار 40‌کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار و رقم بیرجند حداکثر تعداد غلاف در بوته، عملکرد دانه (۲۳/۳۳۸‌کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (۶۸/۳۲۹۱‌کیلوگرم در هکتار)، میزان نیتروژن زیست‌توده و کارآیی جذب نیتروژن را به خود اختصاص داد. بالاترین بهره‌وری نیتروژن بر اساس عملکرد دانه (۳۹/3‌کیلوگرم دانه برکیلوگرم نیتروژن خاک) و زیست­توده (۴۸/۳۳‌کیلوگرم ماده خشک بر‌کیلوگرم خاک) در شرایط عدم استفاده از کود نیتروژن و رقم بیرجند به‌دست آمد که اختلاف معنی­داری با تیمار 40‌کیلوگرم کود نیتروژن در هکتار و رقم بیرجند نداشت. با توجه به نتایج حاصله به‌‌منظور صرفه‌جویی در میزان مصرف کود و جلوگیری از تبعات منفی ناشی از زیادی مصرف آن، مصرف ۴۰‌کیلوگرم کود اوره در هکتار و استفاده از رقم بیرجند با رعایت تاریخ کاشت بهینه (با توجه به دیررس‌بودن آن) برای کشت عدس به‌صورت دیم در منطقه مورد مطالعه، مطلوب به‌نظر می­رسد.