با همکاری انجمن فیزیولوژی گیاهی ایران
نویسنده = حمیدرضا بلوچی
زراعت

ارزیابی اثر تاریخ کاشت و مایکوریزا بر صفات فیزیولوژیک و عملکرد سه رقم عدس تحت شرایط دیم در منطقه دشتروم یاسوج

دوره 15، شماره 1، خرداد 1403، صفحه 39-58

https://doi.org/10.22067/ijpr.2024.81269.1053

حسین شجاعی مقدم، محسن موحدی دهنوی، علیرضا خوشرو، حمیدرضا بلوچی، علیرضا یدوی

چکیده با توجه به اهمیت تأثیر همزیستی مایکوریزایی در بهبود تحمل به خشکی و همچنین اهمیت انتخاب تاریخ کاشت مناسب هر رقم جهت استفاده بهینه از فصل رشد و رطوبت در کشت دیم عدس بهاره، این پژوهش با هدف ارزیابی اثر تاریخ کاشت و تلقیح با مایکوریزا بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیک سه رقم عدس تحت شرایط دیم، طی سال زراعی 1400- 1399 به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­‌های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه دشتروم، یاسوج انجام شد. فاکتور اصلی شامل سه تاریخ کاشت (9 بهمن، 24 بهمن و 9 اسفند) و عامل فرعی فاکتوریل دو رقم عدس (سنا، بیله‌سوار و توده محلی) و مایکوریزا (با و بدون مایکوریزا‌ گونه Funneliformis moseae) بود. نتایج نشان داد که تلقیح با مایکوریزا درصد نیتروژن و فسفر دانه، کلروفیل کل، محتوای پرولین و قندهای محلول برگ، ارتفاع بوته، عملکرد دانه و عملکرد زیستی را افزایش داد. در تاریخ کاشت 9 بهمن­‌ماه، از بین ارقام مورد بررسی، رقم سنا از عملکرد دانه (90/1152 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد زیستی (23/3243 کیلوگرم در هکتار) بالاتری برخوردار بود که نشان‌دهنده بهبود مقاومت بیشتر این رقم به شرایط نامساعد محیطی حاصل از شرایط دیم می‌باشد. در نهایت، رقم سنا به‌همراه کاربرد قارچ مایکوریزا جهت کاشت زود هنگام در شرایط دیم در منطقه دشتروم پیشنهاد می‌شود.

تأثیر ترکیبات مختلف بستر کاشت بر انباشتگی فلزات سنگین در لوبیاچیتی (Phaseolus vulgaris L.)

دوره 9، شماره 2، دی 1397، صفحه 41-54

https://doi.org/10.22067/ijpr.v9i2.55252

حمیدرضا بلوچی، فاطمه امینی، محسن موحدی دهنوی، محمود عطارزاده

چکیده آلودگی خاک‏ها با فلزات سنگین اغلب ناشی از فعالیت‏های انسان بوده و کاهش میزان آن در گیاهان با استفاده از ترکیبات مختلف بستر کاشت راهکاری مؤثر و اقتصادی می‏باشد. به‌منظور بررسی تأثیر ترکیبات مختلف بستر کاشت بر انباشتگی فلزات سنگین در لوبیاچیتی (رقم صدرا)، آزمایشی به‌طور جداگانه برای چهار فلز سنگین (نیترات کادمیوم، نیترات سرب، نیترات نیکل و سولفات مس) و به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه دانشگاه یاسوج در سال1392 اجرا گردید. فاکتور اول آزمایش شامل ترکیب‌های آلی خاک با چهار ترکیب (شاهد خاک، کمپوست، ورمی‌کمپوست و خاک‌اره سپیدار) و فاکتور دوم شامل غلظت هر فلز با دو سطح (شاهد و غلظت 50 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک) بودند. نتایج نشان داد که کاربرد کمپوست و ورمی‌کمپوست سبب افزایش میزان انباشت فلز کادمیوم در شاخساره و ریشه لوبیا گردید. از سوی دیگر کمپوست و خاک‌اره سپیدار سبب کاهش میزان نیکل در شاخساره و ریشه لوبیا گردید. همچنین بیشترین میزان انباشت مس در ریشه لوبیاچیتی، در شرایط کاربرد خاک‌اره سپیدار و کمپوست به‌دست آمد. انباشت فلزات سنگین در ریشه به‌مراتب بیشتر از شاخساره و دانه بود. در مجموع با توجه به انباشت کم فلزات سنگین در دانه لوبیاچیتی و جذب زیاد توسط ریشه و شاخساره، این گیاه جهت کشت در مناطق آلوده مناسب و درصورت امکان خروج ریشه و شاخساره از زمین و رشد سریع جهت گیاه پالایی نیز مناسب است.

واکنش‌های فیزیولوژیکی گیاه عدس (Lens culinaris Medik) به تنش شوری و محلول پاشی با سالیسیلیک‌اسید

دوره 5، شماره 2، دی 1393، صفحه 83-98

https://doi.org/10.22067/ijpr.v1393i2.47033

راضیه کایدنظامی، حمیدرضا بلوچی

چکیده در بین تنش‌های محیطی، شوری عامل محدودکننده مهمی در تولید حبوبات در دنیا به‌شمار می‌آید. در این پژوهش، برهم کنش کلرید سدیم و اسید سالیسیلیک بر پارامتر های فیزیولوژیک گیاه عدس به‎صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. گیاهان شامل سه رقم عدس (کیمیا، کرمانشاه و گچساران)، در معرض غلظت های مختلف کلرید سدیم (0، 60 و 120 میلی مولار) و محلول پاشی توسط اسید سالیسیلیک (0، 2/0 و 5/0 میلی مولار) قرار گرفتند. در گیاهانی که تنها در معرض کلرید-سدیم قرار داشتند، در مقایسه با گیاهان شاهد، با افزایش غلظت کلرید سدیم، پارامتر هایی مانند کلروفیل، کاروتنوئید و محتوای نسبی آب کاهش و مقدار قند های محلول، نشت الکترولیت، مالون دی آلدهید، پرولین و تجمع یون سدیم افزایش یافت. اما گیاهانی که در معرض همزمان کلرید سدیم و اسید سالیسیلیک قرار داشتند، در مقایسه با گیاهانی که تنها در معرض کلرید سدیم بودند، در غلظت های یکسان کلرید سدیم، رنگیزه های فتوسنتزی و محتوای نسبی آب آن ها بیشتر و از میزان قند های محلول، نشت الکترولیت، مالون دی آلدهید، پرولین و یون سدیم کاسته شد. این نتایج نشان می دهد که محلول پاشی اسید سالیسیلیک سبب افزایش بردباری به تنش شوری و کاهش اثر های مضر کلرید سدیم در گیاه عدس می شود. همچنین رقم کیمیا در سطوح بالای کلریدسدیم و محلول‌پاشی با 2/0 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید بیشترین محتوای نسبی آب، پرولین، قندهای محلول، کلروفیل و کاروتنوئید را داشت.

اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بر عملکرد و اجزای عملکرد و برخی از صفات فیزیولوژیک ارقام عدس تحت تنش شوری ( (Lens culinaris Medik

دوره 3، شماره 2، دی 1391

https://doi.org/10.22067/ijpr.v1391i2.24708

راضیه کایدنظامی، حمیدرضا بلوچی، علیرضا یدوی

چکیده عدس، یکی از گیاهان حساس به شوری است و تنش شوری در طول دورة رشد این گیاه، اثرات نامطلوبی بر رشد و عملکرد آن می‌گذارد. به‌منظور تعدیل تنش شوری و مطالعة اثر محلول پاشی اسید سالیسیلیک بر برخی صفات فیزیولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد گیاه عدس تحت تنش شوری در شرایط گلخانه ای، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایة بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار به اجرا درآمد. فاکتور اول، شامل سه رقم عدس (کیمیا، کرمانشاه و گچساران)، فاکتور دوم شامل سه سطح شوری (0، 60 و120میلی مولار کلرید سدیم) و فاکتور سوم، محلول پاشی با اسید سالیسیلیک شامل سه سطح (0، 2/0 و 5/0میلی مولار) بودند. نتایج نشان داد که عملکرد دانة تودة محلی کرمانشاه در شرایط بدون تنش و محلول‌پاشی با اسید سالیسیلیک 5/0میلی مولار و نیز میزان آن در شرایط تنش شوری (60 و 120میلی مولار) به‌ترتیب با دو تیمار اسید سالیسیلیک 2/0 و 5/0میلی‌مولار نسبت به دو رقم دیگر، بیشتر بود. تعداد غلاف در بوته و تعداد دانه در غلاف که دو جزء مهم عملکرد هستند، در تودة محلی کرمانشاه، بیشتر از دو رقم دیگر بود. همچنین، برهمکنش کلیة عامل ها روی تعداد شاخة فرعی، وزن 100دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت، مالون‌دی‌آلدهید اسید و پرولین، معنی دار بود. اثر اسید سالیسیلیک بر بهبود رشد و افزایش عملکرد و اجزای عملکرد در شرایط تنش شوری معنی‌دار بود و باعث افزایش عملکرد دانه گردید. در کل، تودة محلی کرمانشاه در شرایط شوری60 و 120میلی مولار، به‌ترتیب با محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک 2/0 و 5/0میلی مولار نسبت به دو رقم دیگر، از نظر اکثر صفات مورد بررسی، نتیجة بهتری را نشان داد.